Göbekli Tepe

Z Mardin jedziemy teraz w kierunku Şanlıurfa. Po drodze, około 15 km od celu, zjeżdżamy z głównej drogi w kierunku tajemniczego wzgórza Göbekli Tepe czyli po turecku - wybrzuszonego wzgórza. To miejsce, będące stanowiskiem Niemieckiego Instytutu Archeologicznego, dwadzieścia lat temu wywróciło do góry nogami całą dotychczasową wiedzę na temat epoki neolitu i początków osadnictwa człowieka w Eurazji.
 
Wybrzuszone Wzgórze fascynuje naukowców od 20 lat Zanim tu dotarli było odludnym wzniesieniem skrzętnie kryjącym swoją tajemnicę Dzisiaj jest jednym z najbardziej zaskakujących stanowisk archeologicznych
Jak dowiodły badania Göbekli Tepe jest najstarszym odkrytym dotąd miejscem kultu stworzonym przez człowieka, a jego powstanie datowane jest na 10 tys. lat p.n.e. O przeznaczeniu tego miejsca świadczą megalityczne słupy tworzące pierścienie z wyrytymi na nich płaskorzeźbami. Niektóre z nich ważą 20, a nawet nawet 50 t. Pozostaje więc zagadką, jak budowniczym udało się je obrobić, przetransportować i wreszcie  postawić.
 
Kamienne kręgi z megalitycznymi słupami wskazują, że było to prawdopodobnie miejsce kultu Każdy z takich słupów waży od 10 do 50 ton Dotychczas odkryto cztery takie stanowiska, a wzgórze kryje co najmniej 16 następnych
Dotychczas powszechnie uważano, że wznoszenie takich miejsc miało początek wówczas gdy człowiek z okresu zbieractwa przeszedł do osiadłego trybu życia tworząc społeczności trudniące się rolnictwem i hodowlą zwierząt. Miało to nastąpić około 5000 lat p.n.e. w sposób dość gwałtowny stąd utarło się określenie tego procesu mianem rewolucji neolitycznej. Miejsce kultu w Göbekli Tepe jest co najmniej dwukrotnie starsze, a to oznacza, że czczono tu nieznane bóstwa zanim człowiek wynalazł koło, ceramikę czy pismo.
 
Najstarsza warstwa datowana jest na 10 tys. lat p.n.e. Dziś nie wiemy, kto je postawił ani jak je wykonał i być może jeszcze długo nie rozwiążemy tej zagadki Płaskorzeźby przedstawiające sylwetki zwierząt mogą wskazywać, że to one były obiektami kultu
Co najmniej 30 lat przed rozpoczęciem wykopalisk było wiadome, że wzgórze nie ma jednolitego charakteru, ale przypisywano to możliwości istnienia na tym terenie jakiegoś bizantyjskiego cmentarzyska. Gdy rozpoczęto prace od razu okazało się że historia tego miejsca sięga daleko wcześniej. Dotychczas zbadano nie więcej jak 10% terenu, odkryto cztery megalityczne zespoły, a badania wskazują na istnienie co najmniej 16 kolejnych struktur tego typu. Dokładna lokalizacja - 37° 13' 23.6712" N, 38° 55' 20.5104" E
 
Bez względu na domysły odkrycie to zmieniło naszą wiedzę na temat początków osadnictwa człowieka Z lotu ptaka zagłębienia te odwzorowują czaszkę i na pewno nie powstały przypadkowo Naukowcy szacują, że prace wykopaliskowe potrwają jeszcze co najmniej 50 lat
Badania poszczególnych warstw wskazują przy tym, że miejsce to musiało być wykorzystywane przez człowieka co najmniej przez kilka tysiącleci. Jak to możliwe, że tak długo postało w ukryciu? Jaka organizacja społeczna zdolna była do zbudowania tych struktur, jakimi posługiwała się narzędziami? Być może na odpowiedź trzeba będzie poczekać kolejne 20 lat bo jak dotąd ciągle jesteśmy na początku tej drogi.