Erzurum

Wczesnym rankiem ruszamy na południowy-wschód w kierunku Wyżyny Armeńskiej. Naszym celem będzie Erzurum - stolica prowincji licząca około 360 tys. mieszkańców i centrum sportów zimowych u stóp Gór Pontyjskich.  Po drodze mijamy osiedla, w których jeszcze niedawno przeważała prymitywna, wiejska zabudowa. Coraz częściej pojawiają się także hasła manifestujące jedność narodową i przywiązanie do ojczyzny. Dalej na wschodzie będzie ich jeszcze więcej, bo w brew opiniom kreowanym przez rząd nie wszyscy mieszkańcy tych terenów czują się Turkami. Aby to zrozumieć trzeba sięgnąć do historii.
W starożytności Erzurum jako Karin było częścią królestwa Armenii. W wyniku podziału jego ziem między cesarstwo rzymskie i Persję w roku 387 przeszło we władanie Rzymu. Miasto zostało ufortyfikowane i zmieniło nazwę na Theodosiopolis. W roku 701 zostało zdobyte przez Arabów i dopiero 250 lat później odbili je Bizantyjczycy. Po raz pierwszy znalazło się pod panowaniem tureckim w roku 1071 po bitwie pod Manzikertem. To właśnie Seldżucy nazwali je Arz er-Rum (Ziemia Rzymian) i stąd wzięła się jego dzisiejsza nazwa. W 1242 roku Erzurum zostało zdobyte przez Mongołów i pozostawało pod ich władaniem do 1514 r. gdy rządy tureckie przywrócił Sułtan Selim I Groźny.
 
Z Macka do Erzurum musimy pokonać 276 km Po drodze mijamy osiedla, w których jeszcze niedawno królowała zabudowa typowa dla tureckiej wsi HERŞEY VATAN İÇİN - czyli wszystko dla ojczyzny. Takie hasła będzie spotykać częściej
W XIX w. miasto dwukrotnie dostawało się w ręce Rosjan i dwukrotnie wracało pod panowanie tureckie na mocy traktatów pokojowych. Kto by jednak nie panował, to na przestrzeni dziejów przewagę stanowiła tu zawsze rdzenna ludność ormiańska.  Gdy w XIX w. pojawiły się idee europejskiego nacjonalizmu o swoje prawa zaczęli się także upominać Ormianie traktowani coraz częściej jako obywatele drugiej kategorii. To doprowadziło do nasilania się wzajemnej wrogości i ostatecznie pogromu Ormian, w którym znaczącą rolę odegrali Kurdowie i Turkmeni. W latach 1894-96 wymordowano około 100 tys. rdzennej ludności, a co najmniej drugie tyle zmarło w wyniku chorób i nędzy. Zniszczono około 2500 wiosek i kilkaset kościołów, z których ponad 300 zamieniono na meczety. Represje objęły także inne narodowości i szacuje się, że w wyniku tych działań zginęło co najmniej 25 tys. Asyryjczyków.
 
Erzurum leży na wysokości 1950 m. Ma dramatyczną historię i wielką przyszłość Jest tu jeden z największych uniwersytetów w Turcji gdzie na 17 wydziałach uczy się 40 tys. osób Jest tureckim centrum sportów zimowych z ośrodkami Palandöken i Kiremittepe Ski Jump
Jeszcze tragiczniejsze wydarzenia miały miejsce w roku 1915 gdy rozpoczął się okres masowych wysiedleń, a ludność ormiańską zmuszono do porzucenia swoich domów i odejścia na pustynię w kierunku dzisiejszej Syrii. Erzurum było wówczas głównym centrum deportacji. W wyniku masowych mordów i "marszu śmierci" życie straciło najmniej 1 mln osób, w tym także Greków, Asyryjczyków i innych chrześcijańskich grup etnicznych. Ponad 20 krajów uznaje dziś tamte wydarzenia za fakt ludobójstwa czemu Turcja kategorycznie zaprzecza. Pomimo, że większość uczonych i historyków popiera ten pogląd byłabym jednak ostrożna z wyciąganiem wniosków, a zwłaszcza na podstawie tak skrótowego opisu tych zdarzeń. To trudny temat w którym przeplata się się wiele wątków, a wśród nich udział niektórych państw zachodnich w podsycaniu konfliktu. Dlatego szczerze zachęcam do zapoznania się z faktami, a nie tylko ich interpretacją, mającą zawsze jakieś podłoże polityczne zależne od tego komu ma służyć.
 
Liczy ponad 360 tys. mieszkańców i potrafi połączyć historię z nowoczesnością Turysta dostrzegany na pierwszy rzut oka jest traktowany życzliwie Zaglądamy do okolicznych kramów gdzie oferują bardak misir czyli kubek kukurydzy
W roku 1916 do Erzurum ponownie wkroczyli Rosjanie, a miasto wróciło do Turcji po podpisaniu traktatu z Brześcia Litewskiego w marcu 1918 r. Latem 1919 roku odbył się tutaj kongres delegatów sześciu wschodnich prowincji, który odegrał istotną rolę w kształtowaniu tożsamości narodowej współczesnej Turcji. Podjęte tu uchwały, a zwłaszcza o niepodzielności terytorium tureckiego i przeciwstawieniu się jakiejkolwiek interwencji zewnętrznej dały początek tureckiej walce o niepodległość.
 
 
 
YoWindow.com