Tajska świątynia - krótki przewodnik

Jest mi zupełnie obca buddyjska ideologia i nie zamierzam sprawiać wrażenia, że znam się na tym odrobinę więcej od przeciętnego i żyjącego w pośpiechu Europejczyka. Lubię jednak rozumieć i rozpoznawać to co widzę. Mam nadzieję że moja skromna wiedza jaką zdobyłam w czasie tej podróży okaże się przydatna w Waszych przygotowaniach. A zatem krótko o świątyniach.
Tajska (buddyjska) świątynia to Wat. Może nią być pojedynczy budynek, ale najczęściej jest to cały kompleks zabudowań o różnym przeznaczeniu, zamkniętych w obrębie dziedzińca otoczonego murem.
 
Bot świątyni Wat Phra Kaew w otoczeniu dwunastu identycznych budowli - sema Vihran świątyni Wat Pho w Bangkoku gdzie odwiedzimy posąg Leżącego Buddy Ho Trai świątyni Wat Phra Kaew.
W głębi Panteon Królewski z charakterystyczną kopułą
Jednym z ważniejszych budynków takiego kompleksu jest Bot. Dla naszych celów nazwę go salą święceń bo nie znajduję lepszego odpowiednika. Tutaj mnisi składają swoje śluby i dlatego bot jest najczęściej dostępny tylko dla nich, chociaż nie zawsze. Wewnątrz znajduje się ołtarz i przynajmniej jeden obraz Buddy, zwykle w postaci posągu. Bot można rozpoznać po tym, że otacza go co najmniej sześć kamieni granicznych, które nazywają się Sema. Każda buddyjska świątynia ma także Viharn. To jeden z najbardziej ruchliwych punktów świątyni. Na pierwszy rzut oka można pomylić go z botem, ale z błędu wyprowadzi nas właśnie duża liczba wiernych wchodzących i wychodzących z budynku. Przyglądając się dokładniej zauważymy jeszcze jedną i chyba najważniejszą różnicę - viharn nie ma wokół siebie kamieni granicznych czyli sema. Viharn jest budowlą otwartą dla wszystkich i zwykle w czterech kierunkach. Wewnątrz, jak w przypadku bota, znajduje się ołtarz i kilka posągów Buddy.
 
Chedi w świątyni Wat Pho W głębi identyczna budowla w stylu khmerskim czyli Prang Bajecznie zdobiony Mondop nad biblioteką świątyni Wat Phra Kaew
Trzecim z najważniejszych budynków będzie Ho Trai czyli biblioteka świątyni. Zwykle jest to najmniejsza ale niezwykle bogato zdobiona budowla. Wszystko zależy jednak od wielkości i bogactwa świątyni więc sam rozmiar może nas zmylić. Jeśli pozwalają na to warunki Ho Trai może znajdować się pośrodku stawu jako budowla na palach. Nad biblioteką, w której przechowuje się święte skrypty i rękopisy, wznosi się Mondop. To może być dla nas ważny element rozpoznawczy. Mondop jest rodzajem baldachimu zwieńczonym iglicą, zwykle o podstawie kwadratowej, który wspiera się na kilku do kilkunastu filarach. Spacerując po dziedzińcu świątyni napotkamy też intrygujące budowle w postaci kamiennych, zwykle ostro zakończonych brył. To Stupy, które w tym kształcie, wywodzącym się z tajskiego stylu noszą nazwę Chedi. Zwykle w budowlach tych spoczywają relikwie Buddy lub prochy szanowanych nauczycieli. Zamiast zwężającej się ku górze iglicy mogą swoim kształtem przypominać kwitnącą kolbę kukurydzy. Wówczas będą nazywać się Prang jako że pochodzą ze stylu khmerskiego.

Charakterystyczne zwieńczenie narożników dachu w kształcie głowy mitycznego ptaka czyli Chofah Mityczne węże wzdłuż schodów to Naga Yaksa Tavarnbal i inne mityczne stwory strzegące świątyni to już wyższa szkoła jazdy
Patrząc ku górze z pewnością zaintrygują Was ostre zakończenia spadzistych dachów sterczące ku górze. To Chofah czyli ozdobne wykończenie w kształcie głowy ptaka Garuda będącego podobno jednym z wierzchowców Wisznu. Innym ciekawym zdobieniem są węże biegnące zwykle wzdłuż schodów prowadzących do bot lub viharn. Nazywają się Naga i przedstawiają mityczne węże, które chroniły głowę Buddy podczas medytacji. Myślę, że na dobry początek to wystarczy bo rozpoznanie i zrozumienie wszystkich elementów świątyni, a zwłaszcza niezwykłych rzeźb wymaga już zagłębienia się w buddyjską mitologię.