Basílica de Santa María de Guadalupe

Był 9 grudnia 1531 roku gdy biednemu Aztekowi Juanowi Diego Cuauhtlatoatzin'owi na wzgórzu Tepeyac ukazała się po raz pierwszy Matka Boża. Cuauhtlatoatzin, co w języku Cziczimeków znaczyło: "Mówiący orzeł", urodził się ok. 1474 r. w mieście Cuauhtitlán, należącym do Królestwa Texcoco. W 1524 roku, gdy miał ok. 48 lat, został ochrzczony przez jednego z pierwszych misjonarzy - franciszkanina o. Toribio de Benavente i przyjął imię Juan Diego. Należał do najbiedniejszej warstwy społecznej Królestwa Azteków, sytuowanej tuż przed niewolnikami. W 1529 roku, po śmierci żony przeniósł się do swojego wujka Juana Bernardino w Tolpetlac, skąd było bliżej do kościoła w Tlatelolco-Tenochtitlan. W każdą sobotę i niedzielę przechodził boso wiele kilometrów, by uczestniczyć w porannej Mszy. W chłodne poranki miał zwyczaj ubierać się w grubo tkany płaszcz, zwany tilmą i zrobiony z włókien kaktusa maguey. Podczas pierwszego objawienia Matka Boża poprosiła Juana Diego, by na tym miejscu zbudowano świątynię, w której będzie czczony Jej Syn. Poleciła Juanowi przekazać to przesłanie biskupowi w Meksyku.
  
Historyczna Antigua Parroquia de Indios z 1536 roku na wzgórzu Tepeyac Pomnik upamiętniający odsłonięcie przez Juana Diego cudownej tilmy przed biskupem Centralny punkt ogrodu Jardin del Tepeyac masowo odwiedzany przez wiernych
Misjonarze franciszkańscy, a także biskup Juan de Zumárraga nie uwierzyli w tę opowieść. Podczas następnych objawień, które trwały do 12 grudnia, Maryja nalegała, by Jej polecenie szybko zostało spełnione. Juan Diego poprosił Ją wówczas o znak, który pomógłby przekonać biskupa. Poleciła mu zatem by udał się na szczyt wzgórza Tepeyac i nazbierał dla Niej kwiatów. Choć było to miejsce jałowe, Juan Diego znalazł tam piękne, wielobarwne kwiaty, z których Maryja miała upleść wiązankę. Juan Diego owinął ją płaszczem i udał się do biskupa. Gdy bp Zumárraga rozwinął płaszcz, kwiaty wypadły na podłogę, a na tilmie Juana zebrani zobaczyli wizerunek Matki Boskiej. Poruszony swoim wcześniejszym niedowierzaniem, upadł przed cudownym wizerunkiem na kolana. Początkowo obraz umieścił w swojej prywatnej kaplicy domowej, a następnie przeniósł do kaplicy wybudowanej w pobliżu wzgórza Tepeyac.
Oryginalna nazwa Matka Boża z Guadalupe nie wywodzi się od nazwy geograficznej. Bardziej wiarygodna wydaje się sugestia, że pochodzi z języka nahuatl gdzie oznacza "depcząca węża". Zastąpiła bowiem czczonego przez Indian Quetzalcoatla (Pierzastego Węża), nawracając ich na chrześcijaństwo.
 
Capilla del Pocito z 1791 roku na miejscu studni której woda miała uleczać Plac przed bazyliką - na pierwszym planie klasztor i kościół kapucynów z 1797 roku Stara bazylika uratowana przed zawaleniem mieści dziś muzeum
Dziś miejsce cudownego nawiedzenia znajduje się w północnej części Mexico City w dzielnicy Villa de Guadalupe Hidalgo lub po prostu Village. Nadal stoi tu kaplica z 1536 roku nazywana Antigua Parroquia de Indios, a przed nią pomnik upamiętniający moment odsłonięcia cudownej tilmy przed biskupem. Opodal pierwsza bazylika Matki Bożej z Guadalupe zbudowana przez Pedro de Arrieta w latach 1695 - 1709. W 1749 roku otrzymała tytuł kolegiaty, a w 1904 została podniesiona do rangi bazyliki. Przy niej klasztor i kościół parafialny kapucynów Santa Maria de Guadalupe wybudowany w latach 1792-1797 na terenie posiadłości ofiarowanych przez Salvadora Beltran'a. Za pomnikiem Juana Diego znajduje się barokowa Capilla del Pocito z 1791 roku, a dalej ogród Jardin del Tepeyac. W miejscu gdzie stoi dziś kaplica del Pocito pierwotnie była studnia. Gdy miejsce to zaczęli masowo odwiedzać wierni rozeszła się pogłoska, że woda z niej ma działanie uzdrawiające. Chorzy obmywali w niej swoje rany, kąpano się i pito wodę w nadziei na odzyskanie sił. Praktyki te szybko stały się przyczyną wielu epidemii i aby zahamować to zjawisko studnię zadaszono. To jednak nie wystarczyło i dlatego architekt Francisco de Guerrero y Torres zaprojektował kaplicę, którą wzniesiono bez żadnego wynagrodzenia dla budowniczych. Niestety i ją dosięga los wielu obiektów w Meksyku, a wokół tworzy się niebezpieczna rozpadlina.
Gdy wzgórze Tepeyac, znane dziś jako Sanktuarium Matki Boskiej z Guadalupe, stało się miejscem kultu przyciągającym tysiące wiernych z całej Ameryki, a potem i świata, stara bazylika okazała się zbyt mała, a poza tym groziło jej zawalenie na skutek osiadania gruntu.
Podjęto więc decyzję o budowie nowej i zadania tego podjęła się grupa architektów pod kierunkiem Pedro Ramirez Vazquez'a - budowniczego Museo National de Antropologia. Prace rozpoczęte w roku 1974 zakończono dwa lata później. 12 października 1976 roku cudowny płaszcz przeniesiono  już do nowej siedziby.
W roku 1979 w wyniku współpracy Narodowego Instytutu Antropologii i Historii oraz meksykańskiej Konferencji Episkopatu podjęto decyzję o ratowaniu starej bazyliki przed upadkiem. Prace zakończono w roku 2000 i dzięki temu nadal możemy ją oglądać. O nowej bazylice już na następnej stronie.
 
 
 
Sanktuarium cd.